Τι έχουμε εδώ; Τόπικ με μεγάλα ποστς άσχετα με το μπάσκετ; Παρών
Γενικά η σχέση μας με την ψυχαγωγία, τον αθλητισμό και την πληροφόρηση έχει αλλάξει πάρα πολύ τις τελευταίες δεκαετίες. Κάποια από αυτά τα έχετε αναφέρει, στην αρχή έκανα κάποια quotes αλλά χαλούσε λιγάκι το πως διαβαζόταν το ποστ οπότε δεν θα τα αναφέρω, ελπίζω να μην προσβληθείτε. Είχαμε τα ελεύθερα τηλεοπτικά κανάλια το 80 και το 90 και περάσαμε στα πρώτα πειράματα συνδρομητικής τηλεόρασης, και στη μετά έχουμε την έκρηξη των platforms στο internet. Τώρα, σχεδόν κάθε πτυχή της πολιτιστικής κατανάλωσης (σειρές, ταινίες, αθλητικά, μουσική, ακόμη και ενημέρωση) έχει τοποθετηθεί πίσω από κάποιο paywall.
Μπορεί να αντέξει αυτό το μοντέλο;
Στην Ελλάδα, η πρώτη μεγάλη τομή ήρθε στα 90ς με το Filmnet. Για πρώτη φορά, αθλητικά γεγονότα μεταδίδονταν αποκλειστικά μέσω συνδρομής. Το ίδιο συνέβη και αλλού φυσικά. Σε Αγγλία, Ιταλία, Ισπανία, τα μεγάλα πρωταθλήματα πέρασαν από τη δημόσια σφαίρα στην ιδιωτική. Η κίνηση αυτή σήμανε το τέλος μιας εποχής όπου ο αθλητισμός λειτουργούσε ως κοινό αγαθό, και την αρχή μιας περιόδου όπου το ποδόσφαιρο και το μπάσκετ έγιναν εμπορικά προιόντα. Τα έσοδα αυξήθηκαν κατακόρυφα, οι ομάδες έγιναν πιο ανταγωνιστικές, αλλά η πρόσβαση έγινε προνόμιο όσων μπορούσαν να πληρώσουν.
Το μοντέλο της συνδρομητικής τηλεόρασης διατηρήθηκε σχετικά σταθερό μέχρι τα μέσα των 2010ς. Τότε εμφανίστηκε το Netflix (το οποίο νοίκιαζε DVD πιο πριν btw). Το Netflix κατάφερε να σπάσει την κυριαρχία των καναλιών επειδή πρόσφερε κάτι ριζικά διαφορετικό. Βασικά θα σταθώ στο (κατ'εμέ πιο σημαντικό). Την ας την πούμε "καθολικότητα" της πλατφόρμας. Δηλαδή ο χρήστης είχε την αίσθηση ότι "όλα είναι σε ένα μέρος". Η επιτυχία του Netflix ήταν τέτοια ώστε αρχικά μείωσε την πειρατεία. Οι χρήστες που κατέβαζαν σειρές από torrent sites στράφηκαν στο νόμιμο μοντέλο γιατί ήταν απλά πιο εύκολο.
Προφανώς το success story δεν θα περνούσε "έτσι" από τις άλλες εταιρείες. Ειδικά από αυτές που τους άνηκαν media. Σύντομα η Disney απέσυρε τον κατάλογό της για να λανσάρει το Disney+. Το HBO δημιούργησε το HBO Max. Η Amazon ενίσχυσε το Prime Video. Η Apple έκανε κι εκείνη κάτι μπούρδες. Το αποτέλεσμα όλου αυτού είναι ο χρήστης που ήθελε να έχει πρόσβαση σε όλο το περιεχόμενο βρέθηκε να πληρώνει πολλαπλές συνδρομές, πολλές φορές για λίγες μόνο σειρές ή αγώνες. Το βασικότερο πλεονέκτημα τουπου είχε το Netflix -η ενιαία συνδρομή- εξαφανίστηκε. Αντί να ξεκλειδωθεί η ψυχαγωγία, το streaming την κατακερμάτισε σε μικρά ιδιωτικά φέουδα. Οι άρχοντες αυτών των εταιρειών πραγματικά ξεχνάνε αυτό το πολύ βασικό στοιχείο. Αν κάνουν τη ζωή των καταναλωτών δύσκολη, δεν θα κάτσουν να σκάσουν, θα σηκώσουν πάλι τον Jolly Roger και βίρα τις άγκυρες.
Το γιατί έγινε αυτή η διάσπαση δεν νομίζω πως χρειάζεται πολλή ανάλυση. Μπορεί να κάνω και λάθος φυσικά αλλά μοιάζει προφανές. Οικονομικά, το μοντέλο "λίγα από πολλούς" είναι εξαιρετικά ελκυστικό. Αν μια πλατφόρμα πείσει δέκα εκατομμύρια συνδρομητές να πληρώνουν 10 ευρώ τον μήνα, εξασφαλίζει...δεν ξέρω κάντε τα μαθηματικά.
Τα στούντιο, που παλιότερα πουλούσαν τα δικαιώματά τους στο Netflix, συνειδητοποίησαν ότι μπορούν να κρατήσουν αυτά τα έσοδα οι ίδιοι. Η Disney για παράδειγμα που είπαμε πριν απέσυρε σειρές και ταινίες που έκαναν το Netflix δημοφιλές, ώστε να τις έχει στο δικό της Disney+. Ο χρήστης, αντί να έχει ένα ενιαίο πακέτο, βρέθηκε μπροστά σε δέκα μικρότερα. Η οικονομία του streaming είναι λοιπόν οικονομία κατακερματισμού και αποκλειστικότητας. Κάθε πλατφόρμα παλεύει να έχει "την ΓΑΜΑΤΗ σειρά", ώστε να σε αναγκάσει να εγγραφείς. Στην πραγματικότητα δηλαδή αντί να σου πουλάνε content σου πουλάνε την απουσία εναλλακτικής.
Αν στον κινηματογράφο και τις σειρές η διάσπαση είναι ενοχλητική, στον αθλητισμό είναι καταστροφική. Ο φίλαθλος δεν θέλει να δει "μερικά" παιχνίδια της ομάδας του. Θέλει να τα δει όλα. Στο NBA, η λύση ήταν το League Pass. Είναι μία πλατφόρμα που προσφέρει όλους τους αγώνες. Όμως ακόμα και εκεί, τα πράγματα είναι περίπλοκα. Κάθε ομάδα έχει δικό της τοπικό δίκτυο, με δικά του δικαιώματα. Έτσι, οι φίλαθλοι συναντούν τα περιβόητα "blackouts". Δηλαδή το League Pass δεν δείχνει τα παιχνίδια της τοπικής ομάδας γιατί τα δικαιώματα ανήκουν σε άλλο κανάλι. Ο φίλαθλος καλείται να πληρώσει δύο φορές για να δει το ίδιο άθλημα. Makes sense.
Το ίδιο ισχύει και σε άλλα αθλήματα και πάω στοίχημα ότι ισχύει σε σε ευρωπαικές χώρες. Αν όχι το ίδιο τότε κάτι παρόμοια ενοχλητικό. Το αποτέλεσμα είναι ότι η κοινή εμπειρία του αθλητισμού χάνεται. Ο αθλητισμός μετατρέπεται από λαική γιορτή σε προιόν πολυτελείας.
Όπως έγραψα και πιο πάνω είμαι πεπεισμένος πως μόνος λόγος που η πειρατεία είχε υποχωρήσει ήταν η ευκολία. Το Netflix, το Spotify, το League Pass πρόσφεραν κάτι πιο απλό από τα torrents και τα παράνομα streams (μην πω για τη μανούρα με τους υπότιτλους

). Αν όμως η ευκολία χαθεί, αν πρέπει να ψάχνεις ποια πλατφόρμα έχει τα δικαιώματα, να πληρώνεις πέντε συνδρομές, να σκοντάφτεις σε "blackouts", τότε η πειρατεία αρχίζει και σου φαίνεται όπως εκεινο το τρίκαλο sandwich στην Πανόρμου μετά τα ξύδια. Και αυτό ήδη συμβαίνει. Οι παράνομες μεταδόσεις ποδοσφαίρου και μπάσκετ γνωρίζουν ξανά άνθηση, όχι γιατί ο κόσμος γουστάρει να παρανομεί, αλλά γιατί το νόμιμο έγινε δύσχρηστο και ακριβό.
Βρισκόμαστε λοιπόν σε ένα σημείο καμπής. Το συνδρομητικό μοντέλο που έφερε ανάπτυξη και νομιμοποίησε την ψηφιακή ψυχαγωγία, αρχίζει να δείχνει τα όρια του. Οι χρήστες δεν μπορούν να πληρώνουν ατέλειωτες συνδρομές. Οι πλατφόρμες παλεύουν μεταξύ τους, αλλά τελικά τρώνε από την ίδια πίτα. Το αποτέλεσμα είναι κόπωση. Ο μέσος χρήστης δεν ξέρει πού να στραφεί. Προτιμά να μείνει με ελάχιστες συνδρομές και να αγνοεί το υπόλοιπο περιεχόμενο. Κάποιοι γυρίζουν στο σινεμά ή στο ραδιόφωνο, άλλοι ξαναβρίσκουν τα πειρατικά. Ο πολιτισμός, αντί να γίνει πιο προσβάσιμος, ξαναγίνεται κατακερματισμένος.
Για να το γενικεύσω λίγο, αυτό φαίνεται να γίνεται και σε άλλα κομμάτια της ζωής μας. Στην Ευρώπη εξακολουθούμε να έχουμε δημόσια συστήματα, αλλά ακόμα κι εκεί, ο πολίτης ωθείται προς ιδιωτικές συνδρομές. Το μοντέλο είναι το ίδιο. Το κράτος σου παρέχει μια βασική τσάμπα έκδοση, αλλά για οτιδήποτε ποιοτικότερο, γρηγορότερο ή πιο εξειδικευμένο, πρέπει να πληρώσεις συνδρομή.
Μετακινήσεις. Αντί να έχεις δικό σου αυτοκίνητο, πληρώνεις μια μηνιαία συνδρομή για car-sharing. Αντί να έχεις δικό σου ποδήλατο, χρησιμοποιείς υπηρεσίες τύπου Lime. Δεν δεσμεύεσαι, πληρώνεις μόνο όταν χρειάζεσαι. Σύντομα όμως χωρίς τη συνδρομή, δεν έχεις καμία πρόσβαση. Το ίδιο συμβαίνει στις αεροπορικές που πειραματίζονται με το πόσο μπορούν να σε χρεώσουν ή με τις εταιρείες που πουλάνε "premium lanes" στα διόδια. Έφαγε απίστευτο σκατό η BMW (νομίζω) όταν είχε συνδρομή για τα θερμαινόμενα καθίσματα της.
Σχέσεις. Tinder, Bumble, Hinge κλπ έχουν δωρεάν εκδοχή, αλλά οι ουσιαστικές δυνατότητες είναι πίσω από paywall. Θέλεις να δεις ποιος σε έκανε like; Συνδρομή. Θέλεις να ξεχωρίσεις από το πλήθος; Boost με χρέωση.
Η ουσία όλων αυτών δεν είναι η τιμή. Δεν είναι αν δίνεις 10 ή 50 ευρώ. Είναι η διάρρηξη του κοινού βίου. Όταν ο αθλητισμός μεταδίδεται σε ελεύθερα κανάλια, όταν η εκπαίδευση είναι δημόσια, όταν η υγεία είναι καθολική, τότε η κοινωνία μοιράζεται κοινές εμπειρίες και θεμελιώνει κοινά δικαιώματα. Όταν όλα αυτά μετατρέπονται σε συνδρομές, το κοινό διαλύεται σε ιδιωτικούς μικρόκοσμους. Ξέρετε τι έλεγε ο Αριστοτέλης για τον άνθρωπο ε; Μη λέμε τα βασικά τώρα
Θα καταρρεύσει το μοντέλο αυτό κάτω από το ίδιο του το βάρος; Η εμπειρία δείχνει ότι όταν η αγορά γίνεται υπερβολικά κατακερματισμένη και ακριβή, η κοινωνία θα βρει παράλληλους δρόμους. Από την πειρατεία στις ταινίες, μέχρι την αυτοοργάνωση σε δομές υγείας ή παιδείας. Κανείς δεν θέλει να είναι παράνομος ή εκτός συστήματος απλώς όταν η πρόσβαση γίνεται δύσκολη, αναζητάς εναλλακτικές.
Το ερώτημα για μένα είναι αν η κοινωνία μπορεί να αντέξει να ζει ολόκληρη τη ζωή της με δόσεις.
Ευγενές αέριο έγραψε: ↑Κυρ Σεπ 14, 2025 11:23 am
Εδώ και 3-4 χρόνια ξανά ψάχνω το "παλιό" ίντερνετ όπως το χαρακτήρισες. Το πιο "ζωντανό" θα πω εγώ.
Δεν ξέρω αν χρησιμοποίησες τη λέξη "ζωντανό" συνειδητά, αλλά σε περίπτωση που δεν το ξέρεις, υπάρχει το "dead internet theory" [1] που λέει ότι πλέον το internet είναι απλά bots που παράγουν, ποστάρουν, απαντάνε.
Conan1982 έγραψε: ↑Κυρ Σεπ 14, 2025 10:31 am
σε όσους λένε ότι χρησιμοποιούν το ublock origin
Πεθαμένο αυτό btw. Ublock origin Lite πλέον.
Κάτι που ξέχασα να αναφέρω οπότε το βάζω σαν edit και μία θετική νότα είναι πως δεν είναι όλα μαύρα με το internet. Απλά πρέπει να φιλτράρεις πολύ περισσότερο το firehose σκατών που έρχεται κατά πάνω σου. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η ψηφιακή εποχή έφερε και πρωτοφανή ελευθερία. Στην εποχή της τηλεόρασης, το ποιος θα γινόταν δημιουργός ήταν υπόθεση λίγων. Έπρεπε να έχεις κεφάλαια, επαφές, πρόσβαση σε κανάλια. Σήμερα, ένα μικρόφωνο, μια κάμερα και λίγη φαντασία αρκούν για να φτιάξεις το δικό σου κανάλι στο YouTube. Συνηθίζεται η οικονομία των συνδρομών να είναι εθελοντική συμμετοχή. Αρκετοί έχουν κάποιο τύπου Patreon που δεν σε υποχρεώνουν να συμμετέχεις. Αν σου αρέσει ένας δημιουργός, μπορείς να τον στηρίξεις. Αν όχι, μένεις με το δωρεάν περιεχόμενο.
Υπάρχει λοιπόν και η θετική πλευρά της αποκέντρωση. Η εξουσία της δημιουργίας δεν βρίσκεται πια αποκλειστικά σε χέρια λίγων αλλά βρίσκεται σε χιλιάδες μικρούς δημιουργούς που μοιράζονται περιεχόμενο και βρίσκουν κοινό χωρίς μεσάζοντες.
[1]
https://en.wikipedia.org/wiki/Dead_Internet_theory